Kısa cevap: Çok dilli web sitesi, mevcut siteyi çeviri eklentisinden geçirmek değildir. Her dil için ayrı URL yapısı, karşılıklı kurulmuş hreflang etiketleri, o pazarın kendi arama terimleriyle yazılmış içerik ve dilleri sürdürülebilir biçimde yöneten bir altyapı gerekir. Doğru kurulduğunda tek site, birden fazla pazarda ayrı ayrı sıralanır.

İhracat yapan firmaların büyük kısmı yabancı alıcıya Türkçe bir siteyle ya da otomatik çeviri eklentisiyle gidiyor. Alıcı siteye giriyor, cümlelerin tuhaflığını fark ediyor ve sekmeyi kapatıyor. Oysa kurumsal web tasarım projelerinde çok dillilik baştan planlandığında, aynı site Almanya’daki bir satın almacı için de İzmir’deki bir müşteri için de doğru çalışır.

İçindekiler

• Çok Dilli Web Sitesi Neden Çeviriden İbaret Değil?
• Hangi Dilleri Eklemelisiniz?
• Mevcut Siteye Dil Eklemek mi, Yeni Site mi?
• URL Yapısı Nasıl Seçilir?
• Hreflang Etiketleri Nasıl Kurulur?
• İçerik Çevrilmez, Yeniden Yazılır
• Çeviri İş Akışı ve Terim Sözlüğü
• Vaka: Ark Window’un Üç Dilli Sitesi
• WordPress’te Çok Dilli Altyapı Seçenekleri
• Çok Dilli E-Ticarette Ek Katmanlar
• Dil Seçici ve Kullanıcı Deneyimi
• Çok Dilli Sitelerde Performans ve Teknik Yük
• Search Console’da Dil ve Ülke Takibi
• Yayın Öncesi Teknik Kontrol Listesi
• Yayın Sonrası Bakım Düzeni
• Çok Dilli Sitelerde Sık Yapılan Hatalar
• You See Creative Çok Dilli Projeleri Nasıl Yürütüyor?
• Sık Sorulan Sorular
• Hangi Dille Başlayacağınızı Birlikte Belirleyelim

Çok Dilli Web Sitesi Neden Çeviriden İbaret Değil?

Çeviri, cümleleri başka bir dile aktarır. Çok dilli web sitesi ise o dili konuşan kişinin nasıl arama yaptığını, neyi merak ettiğini ve neye güvendiğini hesaba katar.

Bir örnek her şeyi anlatır: Türkçe sitenizde “alüminyum doğrama sistemleri” diye geçen ürün grubu, Almanya’daki satın almacının kullandığı terimle birebir aynı olmayabilir. Kelimesi kelimesine çeviri dilbilgisi açısından doğru olsa bile, o pazarda kimsenin aramadığı bir terim üretir. Sonuç, kusursuz görünen ama hiçbir aramada çıkmayan bir sayfadır.

İkinci fark güven kodlarındadır. Alman alıcı standart numaralarını ve teknik veri sayfasını arar; İngiltere’de sade ve doğrudan bir dil beklenir; Orta Doğu pazarlarında iletişim hızı ve ilişki öne çıkar. Aynı ürün sayfası, bu pazarların her birinde farklı bilgiyi öne çıkarmalıdır.

Üçüncüsü ise yapısaldır. Türkçe site menüsündeki “Hizmetlerimiz, Kurumsal, İletişim” kurgusu, ihracat pazarında çoğu zaman yetersiz kalır. Yabancı alıcı önce “hangi ürün, hangi standart, hangi kapasite” sorusunu sorar; site mimarisi de bu sırayı yansıtmalıdır.

Hangi Dilleri Eklemelisiniz?

Her dil, kurulum maliyetinden çok bakım maliyeti getirir. Eklenen her dil; her yeni ürün, her yeni sayfa ve her güncellemede tekrar iş demektir. Bu yüzden dil seçimi hevesle değil veriyle yapılmalıdır.

• Mevcut ihracat. Halihazırda satış yaptığınız ülkelerin dili ilk sıradadır.
• Gelen talepler. Site ve e-posta üzerinden hangi ülkelerden mesaj geldiğini kontrol edin.
• Search Console verisi. Ülkeler sekmesi, hangi pazarlardan gösterim aldığınızı zaten gösterir.
• Fuar hedefi. Katılacağınız fuarların ağırlıklı ziyaretçi profili.
• Kapasite. O dilde gelen talebe kim, ne kadar sürede cevap verecek?

Pratik bir kural: İngilizce çoğu pazarda kapı açar, ancak öncelikli hedef pazarınızın kendi dili dönüşümü belirgin biçimde artırır. Üç dilden fazlasıyla başlamak, çoğu firmada güncellenmeyen ölü sayfalarla sonuçlanır. Dil eklemek kolaydır, dili yaşatmak zordur.

Mevcut Siteye Dil Eklemek mi, Yeni Site mi?

Bu karar, projenin bütçesini ve takvimini doğrudan belirler. Mevcut siteye dil eklemek her zaman daha ucuz değildir.

Mevcut siteye dil eklerken sık atlanan bir teknik ayrıntı var: Türkçe içerik kökte (site.com/hizmet) duruyorsa ve yeni yapıda diller alt dizine taşınacaksa (site.com/tr/hizmet), her eski adres yeni adrese 301 ile yönlendirilmelidir. Bu yapılmazsa yıllarca kazanılmış sıralamalar bir gecede kaybolur. Yönlendirme planının nasıl kurulacağını web sitesi yenileme yazımızda anlattık.

URL Yapısı Nasıl Seçilir?

Çok dilli web sitesi kurulumunda geri dönüşü en zor karar budur, çünkü sonradan değiştirmek adres yapısının tamamını etkiler.

Çoğu ihracatçı firma için doğru cevap alt dizindir. Tek alan adının yıllar içinde kazandığı güç tüm dillere dağılır. Ülke uzantısı yalnızca o pazarda ayrı bir şirket, ayrı fiyatlandırma veya ayrı bir marka varsa mantıklıdır. Google’ın bu konudaki önerileri uluslararası site yönetimi rehberinde yer alır.

URL’lerin kendisi de çevrilmelidir. site.com/en/aluminyum-dograma adresi, İngilizce içerik taşısa bile hem kullanıcıya hem arama motoruna karışık sinyal verir; doğrusu site.com/en/aluminium-systems biçimidir.

Hreflang Etiketleri Nasıl Kurulur?

Hreflang, arama motoruna “bu sayfanın Almanca karşılığı şu adreste” demenin yoludur. Doğru kurulduğunda Almanya’dan arayan kullanıcıya Almanca sayfa, Türkiye’den arayana Türkçe sayfa gösterilir.

Üç dilli bir sitede her sayfanın head bölümünde şu yapının bulunması gerekir:

<link rel="alternate" hreflang="tr" href="https://site.com/tr/urunler/" />
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://site.com/en/products/" />
<link rel="alternate" hreflang="de" href="https://site.com/de/produkte/" />
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://site.com/en/products/" />

Dikkat edilecek noktalar şunlardır:

1. Her sayfa, kendisi dahil tüm dil versiyonlarını işaret etmelidir.
2. Etiketler karşılıklı olmalıdır; Almanca sayfa Türkçeyi göstermiyorsa kurulum geçersiz sayılır.
3. Adresler mutlak biçimde ve https ile yazılmalıdır.
4. x-default, hangi dilin gösterileceği belirsiz olduğunda devreye girer; genellikle İngilizce sürüm verilir.
5. Dil kodları standart olmalıdır: Almanca de, İngilizce en. Ülkeye göre ayrım gerekiyorsa en-GB ve en-US gibi kombinasyonlar kullanılır.
6. Her dilin sayfaları site haritasında yer almalı, kanonik etiketler kendi diline işaret etmelidir.

Çeviri eklentileri bu etiketleri genellikle otomatik üretir, ancak üretip üretmediği mutlaka kontrol edilmelidir. Sayfa kaynağında “hreflang” araması yapmak yeterlidir. Etiketlerin nasıl yazılacağı Google’ın yerelleştirilmiş sayfa rehberinde ayrıntılı olarak anlatılır.

İçerik Çevrilmez, Yeniden Yazılır

Çok dilli web sitesi projelerinde en çok tasarruf edilmeye çalışılan, ama en çok fark yaratan kalem içeriktir.

• Anahtar kelime araştırması her dil için ayrı yapılır. Hedef dildeki gerçek arama terimleri çeviriyle değil araştırmayla bulunur; Anahtar Kelime Planlayıcı’da dil ve ülke ayarı değiştirilerek kontrol edilir.
• Başlık ve meta açıklamalar da çevrilmelidir. Türkçe meta açıklamayla yayınlanan İngilizce sayfa, arama sonucunda tıklanmaz.
• Ölçü ve standartlar uyarlanır. Metrik ve inç karşılıkları, sertifika eşdeğerleri, teslim koşulları, para birimi.
• Örnekler yerelleştirilir. Türkiye’deki bir referans projesi Alman alıcıya bir şey ifade etmeyebilir; o pazara yakın referanslar öne alınmalıdır.
• Görsel içindeki metinler unutulmaz. Görsele gömülü Türkçe ifadeler yabancı ziyaretçide amatör izlenimi bırakır.
• Yasal metinler ayrı hazırlanır. Gizlilik, çerez ve satış koşulları metinleri, hedef pazarın düzenlemelerine göre yazılmalıdır.

Makine çevirisi taslak için kullanılabilir, ancak yayına giren metin o dili bilen biri tarafından kontrol edilmelidir. Teknik terimlerde yapılan tek bir hata, mühendis gözünde firmanın tüm teknik yetkinliğini sorgulatır.

Çeviri İş Akışı ve Terim Sözlüğü

Dağınık yürütülen çeviri süreçleri, aynı terimin sitenin farklı yerlerinde farklı yazılmasıyla sonuçlanır. Bunu önlemenin yolu, çeviriye başlamadan bir terim sözlüğü kurmaktır.

1. Terim listesi çıkarın. Ürün adları, malzeme türleri, üretim yöntemleri ve sertifika isimlerini tek bir tabloda toplayın.
2. Hedef dildeki karşılığını araştırmayla belirleyin. Rakip sitelerin ve sektör yayınlarının kullandığı terimi esas alın.
3. Marka terimlerini sabitleyin. Ürün serisi adları ve slogan gibi unsurlar çevrilmez, olduğu gibi kalır.
4. Kaynak metni önce Türkçe kesinleştirin. Çeviri sırasında değişen Türkçe metin, tüm dillerde tekrar iş çıkarır.
5. Çeviriyi teknik kontrolden geçirin. Dil bilen biri anlamı, mühendislik tarafını bilen biri terimleri kontrol etmelidir.
6. Onaylı metni sözlüğe işleyin. Sonraki sayfalar ve güncellemeler bu sözlükten ilerler.

Bu sözlük aynı zamanda katalog, sunum ve fuar materyallerinde de kullanılır; böylece firma tüm kanallarda aynı terminolojiyle konuşur.

Hangi pazarda hangi terimlerin arandığını bilmeden çeviriye başlamayın. Hedef diliniz için anahtar kelime araştırmasını ve terim sözlüğünü birlikte çıkaralım.

Çok dilli site görüşmesi planlayın

Vaka: Ark Window’un Üç Dilli Sitesi

Yukarıda anlatılan yapının uygulanmış halini arkwindow.com sitesinde görebilirsiniz. Site Türkçe, İngilizce ve Almanca olmak üzere üç dilde yayında; WordPress altyapısı üzerinde tek panelden yönetiliyor.

Projede üç dilin gerektirdiği yapı baştan kurgulandı. Her dilin kendi adres yapısı, kendi sayfa içerikleri ve kendi meta bilgileri var. Diller arası geçiş yapan ziyaretçi ana sayfaya düşmüyor, bulunduğu sayfanın karşılığına gidiyor; bu ayrıntı basit görünse de çok dilli sitelerde en sık kaybedilen kullanıcı, dil değiştirdiğinde başa dönen kullanıcıdır.

Almanca sürüm, ürünlerin Avrupa pazarında kullanılan terimleriyle kuruldu. Sayfa oluşturucuyla hazırlanmış bir sitede bileşen içindeki metinlerin de çevrilebilmesi gerektiği için altyapı buna göre seçildi; aksi halde başlıklar çevrilirken buton ve form metinleri Türkçe kalır.

Üç dilli bir yapının asıl yükü yayın sonrasında ortaya çıkar: her yeni ürün ve her güncelleme üç kez yapılmak zorundadır. Bu yüzden içerik yönetimi, müşterinin kendi ekibinin teknik destek almadan üç dili de güncelleyebileceği biçimde düzenlendi.

WordPress’te Çok Dilli Altyapı Seçenekleri

WordPress’te çok dilliliği sağlamanın birkaç yolu var ve seçim, sitenin büyüklüğüne ve ekibin teknik kapasitesine göre değişir.

Eklenti seçerken üç şeye bakılmalıdır: sayfa oluşturucuyla uyum, WooCommerce desteği ve hreflang etiketlerini otomatik üretip üretmediği. Elementor gibi araçlarla kurulmuş sitelerde eklentinin bileşen içindeki metinleri de çevirebilmesi gerekir. WordPress altyapısında bu uyum testi, lisans satın alınmadan önce test ortamında yapılmalıdır.

Çok Dilli E-Ticarette Ek Katmanlar

Kurumsal sitede çok dillilik içerikle sınırlıyken, e-ticarette zincir uzar. WooCommerce ile kurulmuş bir mağazada şunlar da dil yapısına dahil edilmelidir:

• Ürün adları, açıklamaları, kategori ve etiket isimleri
• Varyasyon seçenekleri; renk ve beden değerleri dahil
• Sepet, ödeme ve hesabım sayfalarındaki tüm arayüz metinleri
• Sipariş onayı, kargo bildirimi ve iade e-postaları
• Para birimi ve fiyat gösterimi; gerekiyorsa pazara göre farklı fiyat listesi
• Vergi ve kargo kuralları; yurt dışı gönderimde farklı hesaplama
• Mesafeli satış sözleşmesi ve iade koşulları metinleri

Bu katmanların her biri eklentinin desteklemesi gereken ayrı bir alandır. E-ticaret projelerinde dil eklemeye karar vermeden önce test ortamında bir ürünün baştan sona çevrilip sipariş verilerek denenmesi, sonradan çıkacak sürprizleri önler.

Dil Seçici ve Kullanıcı Deneyimi

Teknik kurulum doğru olsa bile, dil geçişi kötü tasarlandığında ziyaretçi kaybedilir.

• Dil seçici her sayfada, üst menüde ve kolay görülebilecek bir yerde olmalıdır.
• Diller bayrakla değil dil adıyla gösterilmelidir; İngilizce yalnızca bir ülkenin dili değildir.
• Dil değiştiren ziyaretçi ana sayfaya değil, bulunduğu sayfanın çevirisine gitmelidir.
• Ziyaretçinin dilini konumuna bakarak otomatik değiştirmek yerine seçimi kullanıcıya bırakmak daha güvenlidir; otomatik yönlendirme hem kullanıcıyı hem arama motoru tarayıcılarını yanıltabilir.
• Arapça gibi sağdan sola yazılan bir dil eklenecekse tasarımın bu yöne göre yeniden düzenlenmesi gerekir; bu, çeviri değil tasarım işidir.
• İletişim formları, hata mesajları, zorunlu alan uyarıları ve teşekkür sayfaları da çevrilmelidir.

Çok Dilli Sitelerde Performans ve Teknik Yük

Her dil, veritabanında ek kayıt ve her sayfa isteğinde ek sorgu demektir. Çeviri eklentileri bu yükü yönetir, ancak kötü yapılandırıldığında site belirgin biçimde yavaşlar.

1. Eklenti kurulumundan önce ve sonra hız testi yapın, farkı ölçün.
2. Önbellekleme eklentinizin dil bazlı önbellek desteklediğinden emin olun; aksi halde ziyaretçiye yanlış dildeki önbellek sunulabilir.
3. Kullanılmayan dilleri sistemden tamamen kaldırın, pasif bırakmayın.
4. Çeviri tablolarının büyümesine karşı veritabanını düzenli temizleyin.
5. Her dilin ana sayfasını ayrı ayrı test edin; bir dilde hızlı olan site diğerinde yavaş olabilir.

Hız optimizasyonunun teknik tarafını web sitesi hızlandırma yazımızda ele aldık.

Search Console’da Dil ve Ülke Takibi

Çok dilli site yayına alındıktan sonra asıl iş takiptir. Search Console’da hangi dilin hangi ülkede performans gösterdiğini görmek, bir sonraki dil kararını veriye dayandırır.

• Alan adı mülkü kullanıyorsanız tüm diller tek panelde görünür; Sayfalar filtresiyle /en/ veya /de/ içeren adresleri ayırarak dil bazlı performans çıkarabilirsiniz.
• Ülkeler sekmesi, hangi pazarlardan gösterim aldığınızı gösterir; beklenmedik bir ülkeden yoğun gösterim, yeni bir dil fırsatı olabilir.
• Her dilin site haritasını ayrı ayrı gönderip dizine ekleme oranlarını karşılaştırın.
• Dil bazlı dönüşümleri ölçmek için form gönderimlerini dil kırılımında takip edin.

Raporların nasıl okunacağını Google Search Console nasıl kullanılır yazımızda anlattık. Reklam tarafını planlıyorsanız yurtdışına reklam vermek yazımız bu yazının doğal devamıdır.

Yayın Öncesi Teknik Kontrol Listesi

1. Her dilin sayfaları dizine eklenebiliyor mu, noindex kalmış sayfa var mı?
2. Hreflang etiketleri karşılıklı ve eksiksiz mi, x-default tanımlı mı?
3. Kanonik etiketler kendi diline mi işaret ediyor?
4. Her dil için site haritası oluşturuldu ve gönderildi mi?
5. Başlık ve meta açıklamalar hedef dilde mi yazıldı?
6. URL’ler hedef dilde ve okunabilir mi?
7. Dil geçişi aynı sayfada kalıyor mu?
8. Formlar, otomatik e-postalar ve teşekkür sayfaları çevrildi mi?
9. Görsellerdeki metinler ve alt metinler hedef dilde mi?
10. Eklenti yükü sonrası her dilin hız testi yapıldı mı?
11. Eski adresler yeni dil yapısına 301 ile yönlendirildi mi?

Yayın Sonrası Bakım Düzeni

Çok dilli sitelerin çöküşü yayında değil, altıncı ayda başlar. Türkçe içerik güncellenir, diğer diller olduğu yerde kalır ve site zamanla iki farklı firmayı anlatır hale gelir.

Bunu önlemek için basit bir düzen yeterlidir. Her yeni sayfa veya ürün, tüm dillerde tamamlanmadan yayına alınmaz. İçerik sorumlusu belirlenir ve dil güncellemeleri onun görev listesinde yer alır. Altı ayda bir denetim yapılır: eksik çeviriler, kırık bağlantılar ve güncelliğini yitirmiş bilgiler kontrol edilir.

Bir dili yaşatamayacağınızı fark ederseniz, o dili sitede ölü bırakmak yerine kaldırmak daha doğrudur. Yayından kaldırılan dilin adresleri de karşılık gelen sayfalara yönlendirilmelidir.

Mevcut sitenizin ikinci dili gerçekten çalışıyor mu, birlikte kontrol edelim. Kısa bir inceleme hreflang, içerik ve güncellik eksiklerini ortaya çıkarır.

Sitenizi değerlendirelim

Çok Dilli Sitelerde Sık Yapılan Hatalar

• Otomatik çeviri eklentisini kalıcı çözüm olarak kullanmak
• Yalnızca ana sayfayı çevirip iç sayfaları Türkçe bırakmak
• Hreflang etiketlerini hiç kurmamak veya tek yönlü kurmak
• Hedef dilde anahtar kelime araştırması yapmadan içerik üretmek
• URL’leri çevirmeyip Türkçe bırakmak
• Dil seçiciyi yalnızca alt bilgide, görünmeyen bir yerde bırakmak
• Ziyaretçiyi konumuna göre otomatik yönlendirip dil seçme hakkını elinden almak
• Eski adresleri yönlendirmeden yeni dil yapısına geçmek
• Gelen yabancı dildeki talebe cevap verecek kimse olmadan yayına geçmek
• İkinci dili yayınlayıp aylarca güncellememek

You See Creative Çok Dilli Projeleri Nasıl Yürütüyor?

Çok dilli web sitesi projelerinde süreç, dil sayısından önce hedef pazar kararıyla başlar. Hangi pazarda hangi ürünle rekabet edileceği netleşmeden çeviriye geçilmez.

1. Hedef pazarların, dillerin ve önceliklerin belirlenmesi
2. Her dil için anahtar kelime araştırması ve terim sözlüğü
3. URL yapısının, site mimarisinin ve yönlendirme planının kurgulanması
4. Altyapı ve eklenti seçiminin test ortamında doğrulanması
5. İçeriklerin hedef dilde yazılması ve teknik kontrolü
6. Hreflang, site haritası ve dizine ekleme kurulumu
7. Yayın sonrası Search Console’da ülke ve dil bazlı takip

You See Creative olarak çok dilli bir sitenin başarısını kaç dil konuştuğuyla değil, hangi dilde talep getirdiğiyle ölçüyoruz.

Sık Sorulan Sorular

Çok dilli web sitesi kurulumu ne kadar sürer?

Mevcut bir siteye ikinci dil eklemek, içerikler hazırsa birkaç haftada tamamlanabilir. Sıfırdan üç dilli bir kurumsal site ise içerik üretimi dahil birkaç ay sürebilir. Süreyi en çok etkileyen faktör çeviri değil, içeriğin hedef dilde hazırlanmasıdır.

Otomatik çeviri eklentisi yeterli mi?

Yeterli değildir. Otomatik çeviriyle üretilen sayfalar hem arama sonuçlarında zayıf kalır hem yabancı alıcıda güven sorunu yaratır. Geçici bir çözüm olarak kullanılabilir, kalıcı yapı olarak önerilmez.

Her dil için ayrı alan adı almalı mıyım?

Çoğu firma için gerekli değildir. Alt dizin yapısı hem yönetimi kolaylaştırır hem mevcut alan adınızın gücünden yararlanmanızı sağlar. Ayrı alan adı, o ülkede ayrı bir şirket veya marka varsa anlamlıdır.

İkinci dil SEO’yu olumsuz etkiler mi?

Doğru kurulduğunda etkilemez, aksine yeni pazarlarda görünürlük kazandırır. Sorun; hreflang eksikliği, çevrilmemiş meta bilgileri ve yönlendirilmemiş eski adresler gibi hatalı kurulumlardan doğar.

Aynı içeriğin farklı dillerde olması kopya içerik sayılır mı?

Sayılmaz. Farklı dillerdeki sürümler ayrı içerik olarak değerlendirilir. Ancak aynı dilin farklı ülkeler için neredeyse birebir kopyalanan sürümlerinde hreflang kurulumu daha da önemli hale gelir.

Hangi dille başlamak en mantıklısı?

Halihazırda talep aldığınız pazarın diliyle. İhracat verileriniz belirsizse İngilizce ile başlayıp Search Console’daki ülke verisine göre ikinci dili seçmek en düşük riskli yoldur.

Hangi Dille Başlayacağınızı Birlikte Belirleyelim

Çok dilli web sitesi, doğru kurulduğunda ihracat ekibinizin önünü açan bir altyapıdır; yanlış kurulduğunda ise güncellenmeyen sayfalardan oluşan bir yüke dönüşür. Farkı yaratan şey dil sayısı değil, her dilin arkasındaki hazırlık ve süreklilik.

Hedef pazarlarınızı, mevcut sitenizin yapısını ve içerik durumunuzu birlikte değerlendirelim; hangi dille başlamanız gerektiğini ve nasıl sürdüreceğinizi netleştirelim.

Çok dilli site planınızı çıkaralım

Bir site kaç dil konuşursa konuşsun, alıcı yalnızca kendi dilinde güvenir.